25.06.2017

    Anadolu Cam Kalite ve Çevre Müdürü cam atık dönüşümündeki büyük soruna işaret etti: Evsel atıktan ayrı toplanmayan cam can gİbi gömülüyor

Atık camların toplanması ve geri dönüşümü Türkiye’de en çok tartışılan atık konularının başında geliyor. Cam toplama oranlarının gerçeği yansıtmadığı da güçlü iddialardan biri olarak karşımıza çıkıyor.

 

Atık dönüşüm sektörünün en önemli kalemlerinden birini cam dönüşümü oluşturuyor. Evlerde, restoranlarda ve yemekhanelerde kullanılan soda, cola, zeytinyağı, su ve içki şişelerinin yanı sıra; aynalaştırmak için özel işleme tabii tutulmamış ve otomobillerde kullanılmayan diğer tüm camlar sonsuz kez dönüştürülebiliyor. Yeter ki, evsel atıklarla birlikte toplanmamış olsun. Evsel atıklarla karıştırılan camların toplanamayıp, ekonomiye kazandırılamadığını belirten Anadolu Cam Kalite ve Çevre Müdürü Haluk Şardağ, camları toplamanın önemine değiniyor. Dergimizin’in sorularını yanıtlayan Şardağ, “Cam hiçbir malzeme ve kalite kaybı olmadan sonsuz kez geri dönüştürülebilmektedir. Geri dönüştürülmüş cam atıkların üretime tekrar dahil edilmesi ile elde edilen yeni ürün, birincil hammaddeden  üretilen cam ambalaj kadar dayanıklı, kaliteli ve sağlıklıdır. Cam evsel atıklara karıştırıldığında, büyük kısmı düzenli depolama sahalarında herhangi bir ayırma işlemine tabi tutulmadan doğrudan gömülmekte ve çok önemli bir değer yitirilmektedir” diyor… Sardağ, Japonya’nın cam dönüşüm oranını yüzde 90, Türkiye’nin oranını ise yüzde 25 olarak veriyor. 

Türkiye’nin en köklü kurumlarından Anadolu Cam’ın Kalite ve Çevre Müdürü Haluk Şardağ, Recycling’in cam dönüşümüne yönelik sorularını yanıtladı. Şardağ’ın doğru toplamaya işaret ettiği konuşmasında, Türkiye’nin cam dönüştürülememesinden uğradığı zarar şöyle ortaya çıktı:

KAĞIT, PLASTİK VE KARTONDAN AYRIŞTIRIYORUZ

Sayın Şardağ, en temel soruyla başlamak istiyoruz; cam dönüşümü nedir, hangi ürünler dönüştürülmektedir?

“Cam geri dönüşümü, cam ambalajların kullanımının sona ermesinin ardından evsel atıklardan ve diğer geri dönüştürülebilir atıklar kağıt/karton, metal, plastikten ayrı toplanarak geri dönüşüm tesislerine sevk edilmesidir. Sonrasında ise kırma, eleme, yabancı maddelerden arındırma işlemlerinden geçirilir ve  hammadde olarak cam ambalaj üretimine tekrar dahil edilmesi sürecidir. Tüm cam şişe ve kavanozların hiçbir malzeme ve kalite kaybı olmadan geri dönüştürülmesi mümkündür. Ayrıca düz cam ve zücaciye olarak bilinen kristal camlar hariç ürünleri de atık haline geldikten sonra geri dönüştürülebilmektedir. Aynalar, kaplamalı camlar, otomobil ve TV camları ise cam ambalaj üretiminde kullanılamayan cam türleridir.”

KUMBARADA BİRİKTİRMEK EN DOĞRUSU

Peki, dönüşüm için ürünler nasıl toplanmakta, saklanmakta?

“Cam ambalaj atıklarını toplamanın en ideal yolu cam kumbarası adını verdiğimiz konteynerlerdir. Cam kumbarasına erişimin mümkün olduğu durumlarda cam şişe ve kavanozları diğer ambalajlardan ayrı biriktirerek bu kumbaralara atmak geri dönüşüm sürecini tüm malzemeler için çok daha kolay hale getirmektedir. Cam kumbaralarının çoğu iki bölmeden oluşmakta, yeşil tarafa renkli, beyaz tarafa ise renksiz camların atılması gerekmektedir. Toplama işlemi vinçli ve açık kasalı; yani iki bölmeli araçlar tarafından gerçekleştirilmektedir. Sıkıştırmalı araçlarda kırılan camın içerisindeki taş, seramik ve porselen gibi yabancı maddeleri ayrıştırmak manuel yöntemlerle imkansız olduğundan bu tür araçlar toplamaya uygun değildir.”

CAMIN AYRI TOPLANMASI ŞART

Biliyoruz ki, cam evsel atıktan ayrı toplanmadığında dönüşemiyor değil mi?

“Cam evsel atıklara karıştırıldığında, büyük kısmı düzenli depolama sahalarında herhangi bir ayırma işlemine tabi tutulmadan doğrudan gömülmekte ve çok önemli bir değer yitirilmektedir. Evsel atıklardan kompost ve atıktan türetilmiş yakıt üretimi yapıldığı durumlarda ise, bu ürünlerin içerisine girerek kalitelerini olumsuz etkilemektedir.

Diğer ambalaj atıkları ile birlikte biriktirildiğinde ise, toplama ayırma tesislerine taşınırken yolda kırıldığından elle ayrıştırılması imkansız hale gelmekte, ayrıca diğer malzemelerin geri dönüşüm süreçlerini zorlaştırmaktadır.”

MAKİNE VE EL YÖNTEMİ İLE AYRIŞTIRIYORUZ

Dönüşüm işlemi hangi aşamalarla yapılmakta, ne kadar sürmektedir?

“Toplama aracının tesise getirdiği cam ambalaj atıkları sahaya renklerine göre indirilmektedir. Yeşil, kahverengi ve beyaz renkli camlar geri dönüşüm hattında ayrı ayrı işlenmektedir. Bunkere yüklenen malzeme önce manyetik separatöre yönlendirilerek manyetik metallerin ayrıştırılması sağlanmaktadır. Daha sonra bir bant üzerinde elle ayrıştırma yapılmaktadır. Boyutlandırma için kırıcıya aktarılan camlar hemen arkasından elekten geçirilmekte, elek üstünde kalan büyük parçalar; yani 40 milimetre üzeri tekrar kırıcıya gönderilmektedir. Eleme işlemi sırasında siklon fanı yardımıyla etiket gibi hafif malzemeler camdan ayrılmaktadır. Elekten geçen uygun boyuttaki cam kırıkları, kameralı otomatik ayrıştırma makineleri ile taş, seramik ve porselen gibi yabancı maddelerden ayrıştırılarak, cam üretim prosesinde kullanılmaya uygun kalitede, Fırına Hazır Cam Kırığı (FHCK) adı verilen ikincil hammadde haline gelmektedir.”

KALİTE KAYBI OLMADAN DÖNÜŞÜYOR

Peki, dönüşüm nasıl sonlanmakta, ne tür ürünler elde edilmekte bu işlemler sonucunda? Elde edilen ürünler de dönüşümden önceki gibi sağlıklı mı?

Geri dönüşüm tesislerinde üretilen FHCK, cam ambalaj üretimi yapılan fabrikalara sevk edilmekte ve birincil hammadde kum, kalker, soda ile karıştırılarak cam ergitme fırınlarında eritilerek yeniden cam şişe ve kavanoz haline getirilmektedir. Cam hiçbir malzeme ve kalite kaybı olmadan sonsuz kez geri dönüştürülebilmektedir. Geri dönüştürülmüş cam atıkların üretime tekrar dahil edilmesi ile elde edilen yeni ürün, birincil hammaddeden  üretilen cam ambalaj kadar dayanıklı, kaliteli ve sağlıklıdır. Cam gıdaların tadı, kokusu ve aroması değişmeden uzun süre saklanmasını sağlayarak camın içindeki maddelerle kimyasal ve mikrobiyolojik etkiye girmez. Ayrıca camın gaz ve buhar geçirgenliğinin olmaması, ürünlerin daha sağlıklı saklanmasını sağlar. Cam gerçek bir doğa dostudur ve geri dönüşüm sayesinde tekrar tekrar kullanılabilir. Camın ısıya dayanıklı ve şeffaf olması diğer ambalajlardan daha kullanışlı yapar. Yukarıda değinildiği gibi geri dönüştürülmüş camdan veya birincil hammaddelerden elde edilen cam ürünler arasında hiçbir fark yoktur.”

DÖNÜŞÜM ORANIMIZ YÜZDE 20

Anadolu Cam’ın aylık, yıllık dönüşüm oranları nedir?

Anadolu Cam’ın ambalaj üretiminde kullandığı, ülke cam geri dönüşüm sisteminden tedarik edilen FHCK’nın oranı yüzde 20 civarındadır. Harman adını verdiğimiz hammadde karışımı içerisindeki cam kırığı oranı iç proseslerde oluşan artıklarla birlikte yüzde 30 civarında seyretmektedir. Piyasa FHCK alımlarındaki dönemsel artışlarla zaman zaman yüzde 45’lere ulaşabilmektedir. Fabrikalarımızın üretimde kullandığı cam kırığı miktarı, ülkemizde toplanarak geri dönüştürülen cam ambalaj atıkları ile sınırlı kalmaktadır. Yeşil renkte yüzde 80-90, kahverengi ve renksiz camda ise yüzde 50-60 gibi oranlarda cam kırığı kullanmak mümkünken, yukarıda verilen oranlara ancak ulaşılabilmektedir.”

TÜRKİYE ORTALAMASI YÜZDE 25

Dünya ile kıyaslandığında Türkiye, cam dönüşümünde hangi nokta görünüyor?

Avrupa Cam Ambalaj Üreticileri Birliği FEVE’nin üyelerinin verdiği bilgiler doğrultusunda, 2010 yılındaki cam ambalaj geri dönüşüm oranlarının Avrupa ortalaması yüzde 68 olarak belirlenmiştir. Japonya’da bu oran son yıllarda yüzde 90 civarında seyretmektedir. ABD’de diğer gelişmiş ülkelere nazaran düşük kalan cam geri dönüşüm oranının yüzde 34’e 2015’te yüzde 50’ye yükseltilmesi hedeflenmektedir.Türkiye’nin cam geri dönüşümü konusunda halen gelişmekte olan bir ülkedir. 1980’lerin sonlarında temeli atılan sistem yıllar içerisinde belli bir başarı yakalamış, fakat 2005 yılında ilgili mevzuatın yürürlüğe girmesi sonrasında paydaşların yeterli destek vermemesi toplanan cam ambalaj atığı miktarında düşüşü de beraberinde getirmiştir. Son yıllarda ülkemizdeki cam geri dönüşüm oranı yüzde 25 seviyesindedir.”

ÖĞRENCİLERE EĞİTİM VERİYORUZ

Dönüşüm konusundaki bilinçlendirme için Anadolu Cam ne tür faaliyetler yürütmekte peki?

“Cam ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması için kamuoyunun bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. Bu amaçla başlatılan “Cam Yeniden Cam” projesi kapsamında İstanbul’da Maltepe ve Zeytinburnu ilçelerinde 2011 yılı sonuna kadar Maltepe’de 5.000, Zeytinburnu’nda 2.000 olmak üzere toplam 7.000 öğrenciye eğitim verilmiştir. 2012 yılının Haziran ayında sona eren öğretim döneminde ise Zeytinburnu’nda ilave 3900, Ankara Çankaya ilçesinde 6500 öğrenciye eğitim verilerek bu ilçelerdeki eğitim çalışmaları tamamlanmıştır. 2012-2013 öğretim yılında çalışmalar İstanbul’da Beşiktaş, Üsküdar, Fatih, Ataşehir; Ankara’da Yenimahalle; İzmir’de Konak ve Çiğli ilçelerinde devam etmekte olup, yıl sonuna kadar toplam 57.000 (geçen yıl ile birlikte) öğrenciye eğitim verilmiş olacaktır. Öğrencilerin aldıkları eğitimi hatırlamaları ve ailelerine mesajı iletmeleri için çanta, tişört, Cam Yeniden Cam rozeti, eğitim sertifikası ve eğitim CD sinden oluşan promosyon paketi dağıtılmaktadır. Eğitimlerin çalışmakta olduğumuz Beyoğlu, Başakşehir’de 2012 – 2013 öğretim yılı ikinci döneminde başlatılması, diğer ilçelerde de devam ettirilmesi planlanmaktadır. Ayrıca, topluluğumuz fabrikalarının bulunduğu Bursa, Eskişehir, Denizli’deki belediyeler yanında, Marmaris ve Bodrum’daki yetkililerle de temas edilmiştir. Bu bölgelerde de 2013’te eğitim çalışmaları yapılması planlanmaktadır. Eğitim çalışmalarına ilaveten kamuoyunda farkındalık yaratılması amacı ile Zeytinburnu Belediyesi ile birlikte ”Cam Şişeler Sizden, Tiyatro Biletiniz Bizden” isimli bir kampanya yürütülmüş, 3’er adet cam ambalaj atığı getiren 8.000 kişiye bir çocuk tiyatrosu bileti verilmiştir.”

2 BİN KUMBARA YAPTIK

“Bilinçlendirme çalışmalarının yanında, Cam Yeniden Cam projesi ile oluşturulan bilincinin artan cam ambalaj atığı toplama rakamlarına dönüşebilmesi için tüketicilerin kolayca ulaşabileceği bir toplama sistemi olmalıdır. Bu amaçla 2011 yılında Maltepe ve Zeytinburnu ilçelerine 390 adet cam kumbarası yerleştirilmiştir. 2012 yılında yapılan eğitim faaliyetleri paralelinde İstanbul, Ankara, İzmir illerine yerleştirilmek üzere 2.000 adet kumbara yaptırılmıştır. Ayrıca kumbaraları daha dikkat çekici ve albenili hale getirmek için kumbaraların üzerine yeni bir giydirme tasarımı yapılmıştır. Kumbaraların büyük çoğunluğu proje kapsamında çalışılan ilçelerde dağıtılmıştır. Geri kalanların da giydirmeleri tamamlandıktan sonra sevkiyatları gerçekleştirilerek hizmete sunulacaktır.

1987’DEN BERİ FARKINDALIK VAR

Dönüşüm bilinci Türkiye’de yıllara göre nasıl seyretti?

“1987’de ilk defa hizmete sunulan cam kumbaraları ile toplanan cam ambalaj atıklarından elde edilen gelir Darülaceze’ye bağışlanmaktaydı. O dönemde kaynağında ayrı toplamaya yabancı olan toplumumuz bu tür bir kampanya ile desteklenen yeni bir sistemi benimsemekte zorluk çekmemişti. Diğer ambalaj atıklarının toplanması konusunda bilinç oluşmaya başlaması ise 2005’te yayımlanan Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesine denk gelmektedir. Takip eden yıllarda ise oluşmaya devam eden ama yavaş gelişen bir farkındalık söz konusudur. Özellikle okullarda verilen eğitimlerin artması ile yeni nesil önemli bir altyapıya sahip olmuş, ailelerini de yönlendiren bilinçli bireyler yetişmeye başlamıştır.”

KARBON EMİSYONU YÜZDE 5 AZALIYOR

Dönüşüm ile yeni ürün elde edilirken harcanan enerjiden nasıl bir tasarruf söz konusu oluyor?

Geri dönüştürülmüş cam atıkların üretimde hammadde yerine kullanılması enerji tasarruflarını da beraberinde getirmektedir. Hammadde karışımında her %10’luk cam kırığı kullanımı, enerji sarfiyatında yüzde 2,5 oranında azalma sağlamaktadır. Bu tasarrufların sağladığı maliyet avantajı, cam kırığı tedarikçimiz olan lisanslı geri dönüşüm tesisleri ile kalite primi kapsamında paylaşılmakta, başka bir deyişle, içerisinde daha az yabancı madde bulunduran cam kırıklarına daha fazla ücret ödenmektedir. Bu uygulamada amacımız, söz konusu tesislerin modern proseslere kavuşması, otomasyon yatırımlarına teşvik edilmesidir.

Ayrıca, yine yüzde 10 oranında cam kırığı kullanımı yüzde12 birincil hammadde kum, soda, kalker  tasarrufu, karbon emisyonlarında da  yüzde5 oranında bir azalma sağlamaktadır.

Görüldüğü gibi cam geri dönüşümü çevreye çok önemli fayda sağlamaktadır. Anadolu Cam olarak yürütmekte olduğumuz bilinçlendirme ve alt yapı geliştirme çalışmaları ile bu faydayı arttırmayı hedefliyoruz.





 

Recycling Yazarları
YazarlarYazar Yazıları

         
Firma Adres Telefon & Fax Irtibat Sosyal Ağ
Grup E Yayıncılık Kozyatağı 19 Mayıs Mahallesi İnönü Cad. No:85/12 Erenköy / İSTANBUL Tel   : (216) 360 46 36
Gsm : (554) 535 76 16
Fax  : (216) 360 46 65
Web : www.recyclingdergisi.com
Mail : info@grupe.com.tr


Copyright 2011 ©

Programlama : E.SEZGİN
Tasarım         : S.BALABAN